O nasArtykułyWspółautorzyPocztaZałóż bloga

"Zniewolony" – Zerwać kajdany - Recenzje filmów

Wielka, „wspaniała”, bogata Ameryka - bez grzechów chciałoby się rzec. Niestety, w swojej krótkiej, ale jakże burzliwej i niechlubnej historii, obciążyła sumienie i to znacząco. Niewolnictwo - to słowo stało się dla współczesnych białych obywateli brzytwą raniącą gardło. Czarnoskóry Steve McQueen, idąc szlakiem, utartym ostatnio przez m.in. Stevena Spielberga i Quentina Tarantino, powrócił do tego smutnego tematu. Czy oparty na faktach film pt. „Zniewolony”, którym zachwyciło się wielu krytyków za oceanem, rzeczywiście zasłużył na miano arcydzieła?

Informacje o artykule
Treść artykułu
Galeria zdjęć
Opinie
Polecane artykuły
aragorn136 (3876 pkt)Strona WWW Autora
Ilość odwiedzin:
2 585
Czas czytania:
2 879 min.
Kategoria:
Recenzje filmów
Autor:
aragorn136 (3876 pkt)
Dodano:
1750 dni temu

Data dodania:
2014-02-01 10:51:39

McQueen (nie mylić z nieżyjącym aktorem) - nietuzinkowy, oryginalny i należy zaznaczyć - początkujący twórca, ma na swoim koncie kameralne, odważne obrazy: „Głód” oraz „Wstyd”. W pierwszym obserwuje strajk więźniów - członków IRA (Irlandzkiej Armii Republikańskiej), w drugim pokazuje dramat człowieka uzależnionego od seksu. Te dwa filmy wystarczają. Świat artystycznego, ambitnego kina otwiera się dla niego w pełni. Niestety, „Zniewolony” („12 Years a Slave”) w ogólnym rozrachunku, wydaje się być bardziej regresem niż postępem tego uzdolnionego reżysera. Tym razem brakuje iskry, która roznieca pożar w umysłach.

 

Wspomnienia Solomona Northupa, mieszkańca Nowego Jorku, szczęśliwego ojca i męża, zarabiającego na życie graniem na skrzypcach, który w 1841 roku, z dnia na dzień oszukany i sprzedany w niewolę, przez 12 lat walczy o przetrwanie i marzy o powrocie do domu, to materiał na znakomity, emocjonalny dramat. Tymczasem „Zniewolony” jest niczym dobrze skrojony surdut przeciętnego, dumnego plantatora - dopasowane guziki, odpowiednia kolorystyka, skromny i bez zbędnych ozłoceń, ale … Właśnie, tłumacząc  te stwierdzenie na język kina - jest zbyt „poprawny politycznie”. Po wyjściu z kina aż cisną się na usta zarzuty: „Steve, dlaczego nie jesteś w stu procentach sobą i tylko w kilku scenach przeszywasz nasze serca strzałą”?

 

Oczywiście natychmiast odeprze atak i poda na tacy argumenty, które mogą zmienić zdanie o filmie. Piękna poetyka - tak, ciekawa narracja i zdjęcia – tak, unikanie patosu i taniego sentymentalizmu – tak, aczkolwiek odrobina tegoż elementu nie zaszkodziłaby, a nawet ubarwiłaby i rozrzedziła ciężką i smutną wymowę „Zniewolonego”. Sprawny retrospektywny montaż oraz charakteryzacja nie pozwalają nam jednak uwierzyć, że mija kilkanaście lat (wrażenie trwania akcji w ciągu kilku miesięcy), a powtarzający się motyw muzyczny Hansa Zimmera, zbliżony do „Incepcji”, zamiast wzruszać, przeszkadza (kompozytorowi brakuje pomysłów, odcina kupony od wcześniejszych sukcesów). Jedynie pieśń na pogrzebie jest powiewem świeżości, oddechem wolności…

 

I tak powoli, kroczymy polną ścieżką wśród morza bawełny, a na jej końcu wyłania się „światełko w tunelu” - aktorstwo. Panie i panowie, zostawiając za sobą wszystkie za i przeciw, to największa zaleta „Zniewolonego”. McQueen perfekcyjnie prowadzi podopiecznych. Zarówno główni, jak i ci drugoplanowi  dają z siebie prawie maksimum kunsztu. Nie bez przyczyny napisałem „prawie”. O ile ulubieniec reżysera, Michael Fassbender (występujący w jego wcześniejszych dziełach) spisuje się na medal, grając nieobliczalnego alkoholika i surowego właściciela plantacji, pana Eppsa (dla niego czarnoskórzy to zaraza), to tytułowy Solomon, czyli Chiwetel Ejiofor („Salt”, „2012”) nie potrafi nawiązać z widzem długiej nierozerwalnej nici, pozwalającej na całkowite współczucie. Owszem, jest w tej roli dość wyrazisty , ale „blednie”, gdy pojawia się na ekranie z Fassbenderem.  Weźmy też w tym momencie pod lupę młodą niedoświadczoną aktorkę Lupitę Nyong’o, której kreacja Patsey jest bardzo wiarygodna. To taka krucha, bezbronna istota, ale jednocześnie starająca się godnie przeżyć każdy dzień, mimo że bez przerwy jest kontrolowana i krzywdzona przez swojego pana.  Naprawdę, owacje na stojąco! Pomiędzy nimi, błyszczy, zimna jak głaz, zazdrosna pani Epps – Sarah Paulson („Serenity”). W tle są inni, dalszoplanowi, niektórzy epizodyczni aktorzy: coraz lepszy Paul Dano (znany z „Aż poleje się krew”), jak zawsze w świetnej formie Benedict Cumberabatch („Hobbit: Pustkowie Smauga”, „W ciemność: Star Trek”), czy ważny dla fabuły Brad Pitt. Szkoda, że wątki z nimi związane urwano, nie rozwinięto. Młodzieniec pałający totalną nienawiścią do ludzi o innym kolorze skóry, kaznodzieja głoszący słowo boże niewolnikom, kanadyjski podróżnik, abolicjonista o wyglądzie amisza to jednostki, którym warto poświęcić więcej czasu antenowego.

 

Pomimo pochwał pod adresem odtwórców, „Zniewolony” wybitnym filmem nie jest. To dwugodzinna porcja, solidnego dramatu. Typowo oscarowego, lecz za mało sugestywnego. Ostateczna konkluzja taka, że zamiast soczystego mięsa otrzymujemy tylko smaczne pieczywo ze starodawnego amerykańskiego chlebaka.

 

Ocena: 7,5/10

 

źródło: YouTube.com (Standardowa licencja)

 

 

 

Mogą Cię zainteresować odpowiedzi na te pytania lub zagadnienia:




Galeria zdjęć - "Zniewolony" – Zerwać kajdany

Temat / Nick:

Treść komentarza:

4 (10)

Kinoman
1744 dni temu

Byłem, widziałem, polecam. Dobre kino. Choć do arcydzieła daleko.
Dodaj opinię do tego komentarza

4 (16)

Piter
1743 dni temu

Lekkie rozczarowanie.
Dodaj opinię do tego komentarza

Więcej artykułów od autora aragorn136

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 13 dni temu

liczba odwiedzin: 108

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 29 dni temu

liczba odwiedzin: 120

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 48 dni temu

liczba odwiedzin: 1515

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 56 dni temu

liczba odwiedzin: 183

Teraz czytane artykuły



"Zniewolony" – Zerwać kajdany - Recenzje filmów

autor:

aragorn136

(3876 pkt)

utworzony: 1750 dni temu

liczba odwiedzin: 2585

Wielka, „wspaniała”, bogata Ameryka - bez grzechów chciałoby się rzec. Niestety, w swojej krótkiej, ale jakże burzliwej i niechlubnej historii, obciążyła sumienie i to znacząco. Niewolnictwo - to słowo stało się dla współczesnych białych obywateli brzytwą raniącą gardło. Czarnoskóry Steve McQueen, idąc szlakiem, utartym ostatnio przez m.in. Stevena Spielberga i Quentina Tarantino, powrócił do tego smutnego tematu. Czy oparty na faktach film pt. „Zniewolony”, którym zachwyciło się wielu krytyków za oceanem, rzeczywiście zasłużył na miano arcydzieła?

"Zniewolony" – Zerwać kajdany - recenzja;Zniewolony;Michael Fassbender;Steve McQueen;Chiwetel Ejiofor;niewolnictwo;dramat

Bojler elektryczny, najbardziej ekonomiczne ustawienie i ogrzanie wody - Dom i ogród

autor:

PaM

(578 pkt)

utworzony: 2215 dni temu

liczba odwiedzin: 163524

Jaką temperaturę ustawić na termostacie bojlera, aby zminimalizować opłaty za prąd? Opiszemy kilka ważnych zasad związanych z oszczędna pracą bojlera. Zmniejsz swoje rachunki za prąd.

Bojler elektryczny, najbardziej ekonomiczne ustawienie i ogrzanie wody - bojler;elektryczny;ustawienie;litrów;ciepłej;najbardziej;ogrzanie;ekonomiczne;oszczędnie;rachunki;prąd 

"Twój Simon" - Kiedyś Cię znajdę Blue... - Recenzje filmów

autor:

aragorn136

(3876 pkt)

utworzony: 152 dni temu

liczba odwiedzin: 415

Niełatwo ogłosić całemu światu (czyt. bliskiemu otoczeniu), że jesteś innej orientacji. Szczególnie, gdy masz 17 lat i chodzisz do szkoły średniej, gdzie stanowisz obiekt westchnień rówieśniczek. Taki problem ma tytułowy bohater filmu pt. „Twój Simon”. Chłopiec czeka na odpowiedni moment, aby wreszcie zdobyć się na coming out. Ale nie wszystko idzie po jego myśli…

"Twój Simon" - Kiedyś Cię znajdę Blue... - Twój Simon;komedia romantyczna;feel good movie;obyczajowy;młodzieżowy;orientacja;gej;Simon;nastolatek;tożsamość;coming out;miłość;sieć;tajemniczy;anonimowy;Blue;Greg Berlanti;Nick Robinson;Katherine Langford;Jennifer Garner;bajkowy;uniwersalny;przyjemny

"Coco" – Marzenia bywają złudne - Recenzje filmów

autor:

bartoszkeprowski

(1770 pkt)

utworzony: 343 dni temu

liczba odwiedzin: 796

Studio Pixar nigdy nie rozczarowuje swoich fanów. Dowodem na potwierdzenie moich słów może być ich najnowsze dzieło o niepozornym tytule „Coco”. Animacja zapowiadana jako przygoda chłopca pragnącego ziścić swoje marzenia wbrew jasnym zakazom rodziny, a co za tym idzie, udającego się do krainy umarłych, porwała miliony widzów na całym świecie. Czym tym razem wielki Pixar zachwycił kinomanów? Czyżby magia meksykańskiego Święta Zmarłych? Bądź urzekająca oprawa graficzna? A może emocjonalny wydźwięk dzieła? Sympatyczni bohaterowie? Nie? To może oryginalna i nieprzewidywalna linia fabularna?

"Coco" – Marzenia bywają złudne - 
recenzja;Coco;animacja;przygodowa;familijna;Pixar;dubbing;Miguel;Święto Zmarłych;Meksyk;marzenia;morał;urok;piękna;zaświaty;tajemnice;legenda

Skansen w Kłóbce - folklor, magia i sentymentalna podróż w przeszłość - Ciekawe miejsca

autor:

admin

(4134 pkt)

utworzony: 2294 dni temu

liczba odwiedzin: 8805

Zwiedzaliśmy Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny. Zachęcamy do lektury artykułu o tym niezwykłym miejscu. Znajdziecie tutaj galerię zdjęć, które sprawią, że cofniecie się w czasie i na te kilka chwil zapomnicie o współczesnym świecie.

Skansen w Kłóbce - folklor, magia i sentymentalna podróż w przeszłość - Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny; Skansen;Kłóbka;folklor

"Autopsja Jane Doe" – Ukaż swe wnętrze - Recenzje filmów

autor:

Surgeon

(533 pkt)

utworzony: 674 dni temu

liczba odwiedzin: 1595

Ścieżka kariery koronera nie jest usłana różami. Nigdy nie wiadomo, kto i w jakim stanie trafi na stół sekcyjny, a widoku zwęglonych ofiar pożaru czy nieszczęśników z odstrzeloną twarzą nie zapomina się przecież łatwo. Prawdziwym wyzwaniem jednak nie są te poharatane ciała, z obrażeń których doświadczony fachowiec czyta jak z otwartej księgi; naprawdę strome schody zaczynają się tam, gdzie brak jest konkretów.

"Autopsja Jane Doe" – Ukaż swe wnętrze - Autopsja Jane Doe;The Autopsy of Jane Doe;Andre Ovredal;André Øvredal;horror;gore;ghost story;Brian Cox;Emile Hirsch;Olwen Catherine Kelly

Rododendron-Garden w Międzylesiu – witajcie w krainie pięknych kwiatów - Dom i ogród

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 836 dni temu

liczba odwiedzin: 1788

Różne są w życiu pasje. Najważniejsze, by je mieć. Wtedy to życie wygląda lepiej, ciekawiej, kolorowo. To ostatnie słowo idealnie określa to, czym zajmuje się pani Beata Duszkiewicz z Międzylesia. Cóż jest jej pasją? Od lat pielęgnuje i hoduje kwiaty, głównie rododendrony i azalie. Obecnie poza szkółką, posiada także gospodarstwo ogrodnicze o nazwie „Mandragora”. Nie tylko można tam kupić piękne rośliny, ale też dowiedzieć się, jak należy się nimi zajmować, aby długo cieszyć oko ich widokiem i czuć wspaniały zapach.

Rododendron-Garden w Międzylesiu – witajcie w krainie pięknych kwiatów - Beata Duszkiewicz;pasja;kwiaty;rośliny;ogród;szkółka;gospodarstwo;Mandragora;Rododendron Garden;rododendrony;Międzylesie

Ciasto 3-BIT - Przepisy

autor:

PaM

(578 pkt)

utworzony: 2002 dni temu

liczba odwiedzin: 28073

Pyszne i bardzo proste ciasto bez pieczenia, polecane osobom, które chciałyby spróbować swoich sił w pieczeniu i przy tym zaskoczyć swoich gości niebagatelnym smakiem.

Ciasto 3-BIT - ciasto;3-bit

"Wiedźmin. Sezon burz"" – Powrót Białego Wilka - Recenzje książek

autor:

aragorn136

(3876 pkt)

utworzony: 1824 dni temu

liczba odwiedzin: 3097

Początek listopada to czas godny zapamiętania. Niechaj kronikarze zapiszą datę 11.06.2013 w swoich zakurzonych i magicznych księgach. Najsłynniejszy Wiedźmin – Geralt z Rivii powraca, by raz jeszcze zabijać potwory maści wszelkiej i wymierzać sprawiedliwość tam gdzie jej brak.

"Wiedźmin. Sezon burz"" – Powrót Białego Wilka - fantasy;Wiedźmin;Geralt;Biały Wilk;recenzja;Sezon Burz;Andzej Sapkowski

Jak zahipnotyzować jak wprowadzić w hipnozę? - Niewiarygodne, niewyjaśnione

autor:

PaM

(578 pkt)

utworzony: 2339 dni temu

liczba odwiedzin: 16657

Czym jest hipnoza, czy jest bezpieczna? Czy każdy może zostać hipnotyzerem? Jak zahipnotyzować dowolną osobę? Przeczytaj część I

Jak zahipnotyzować jak wprowadzić w hipnozę? - wprowadzić;postaraj;zahipnotyzować;hipnozę;hipnozy;hipnoza; hipnotyzer

Królewska etykieta dzisiaj - Savoir Vivre

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 1306 dni temu

liczba odwiedzin: 12539

Jakiś czas temu miałem sen. W stroju kamerdynera podaję na tacy szampana w brytyjskiej komnacie. Przy długim stole siedzi rodzina królewska: Elżbieta II, jej małżonek, syn, wnuki. I byłby to sen niezwykle nudny, ale „na szczęście” śliska podłoga i trzęsące się ze stresu nogi „pomogły”. Trunek rozlany, a ja leżę pod nogami królowej. Nie uświadczyłem jej reakcji, gdyż w tym momencie otworzyłem oczy. Siedząc na łóżku, zastanowiłem się, jak obecnie wyglądają dworskie konwenanse i czy faktycznie jest bardzo „sztywno”?

Królewska etykieta dzisiaj  - etykieta;dwór;arystokracja;królowa;konwenanse

Orange Warsaw Festival 2013 - Kultura

autor:

PaM

(578 pkt)

utworzony: 2024 dni temu

liczba odwiedzin: 1897

25-26 maja 2013 roku na Stadionie Narodowym w Warszawie odbędzie się wielkie wydarzenie muzyczne. Po raz pierwszy w Polsce wystąpi wielka gwiazda muzyki Beyonce.

Orange Warsaw Festival 2013 - Orange Warsaw Festival;2013;koncerty;edycja;Beyonce;gwiazdy;zespoły;child;festiwal;impreza;Warszawa

Zbliża się Orange Warsaw Festival 2018. Zaśpiewa popularny Sam Smith! - Kultura

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 180 dni temu

liczba odwiedzin: 401

Wielkimi krokami nadchodzi kolejna, 11 już edycja Orange Warsaw Festival. Jedną z największych gwiazd będzie brytyjski wokalista Sami Smith oraz pochodzący również z Wielkiej Brytanii zespół indie rockowy Florence and the Machine i piosenkarka Dua Lipa. Wśród polskich artystów pojawią się m.in. Mela Koteluk, Taco Hemingway i The Dumplings. Miłośnicy dobrej różno gatunkowej, także tej niszowej muzyki nie powinni więc narzekać.

Zbliża się Orange Warsaw Festival 2018. Zaśpiewa popularny Sam Smith! - muzyka;festiwal;impreza;Warszawa;Służewiec;Orange Warsaw Festival;koncerty;11 edycja;2018;1 czerwca;2 czerwca;Sam Smith;Florence and the Machine;The Dumplings;Taco Hemingway;Dua Lipa

"Duma i uprzedzenie, i zombie" – Życie to najzdradliwsze i najbardziej zabójcze ostrze - Recenzje filmów

autor:

bartoszkeprowski

(1770 pkt)

utworzony: 961 dni temu

liczba odwiedzin: 3234

„Duma, uprzedzenie, i zombie” to jeden z nielicznych filmów, których tytuł doskonale opisuje zawartość prezentowanej widzom przez twórców produkcji. Tak więc mamy tutaj zarozumiałego i aroganckiego pana Darcy’ego, darzącą go szczerą niechęcią Elizabeth Bennet oraz całą hordę wygłodniałych żywych trupów pomiędzy nimi, stanowiącą symbol wiszącej nad Anglią nieuchronnej zagłady. Brzmi niedorzecznie? Może odrobinę, ale musicie przyznać, że to śmiałe przedsięwzięcie z dużym potencjałem.

"Duma i uprzedzenie, i zombie" – Życie to najzdradliwsze i najbardziej zabójcze ostrze - recenzja;Duma i uprzedzenie i zombie;horror;2016;romans;Burr Steers;Lily James;Sam Riley;zombie;plaga;apokalipsa;Jane Austen;ekranizacja;Seth Grahame-Smith

Kłębuszki, czyli kotlety mielone jak kłębki włóczki - Przepisy

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 1362 dni temu

liczba odwiedzin: 3106

Nie macie pomysłu na obiad, a chcielibyście zrobić coś innego, oryginalnego, dla miłośników mięsa? Polecamy kotleciki mielone, które z wyglądu przypominają kłębki włóczki. Nie dość, że są bardzo smaczne, to dzięki nim można najeść się do syta.

Kłębuszki, czyli kotlety mielone jak kłębki włóczki - obiad;kotlety mielone;kłębuszki;kłębki wełny;smaczne;pomysł

"Until Dawn" – W schronisku nikt nie usłyszy Twojego krzyku - Recenzje gier

autor:

GieHa

(454 pkt)

utworzony: 1094 dni temu

liczba odwiedzin: 2020

Slasher to swoista pochodna horroru filmowego. W zasadzie to jego uproszczona forma, stawiająca na eskalację jego najprymitywniejszych części składowych, tj. krwi, wnętrzności, kurczącej się w postępie geometrycznym liczby bohaterów czy ekspozycji lokacji, będącej punktem odniesienia dla fabuły.

"Until Dawn" – W schronisku nikt nie usłyszy Twojego krzyku - recenzja;gra;Until Dawn;PS4;survival horror;slasher;Sony Computer Entertainment;Supermassive Games

Kosmetyki z twojej domowej spiżarni - Zdrowie i uroda

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 1698 dni temu

liczba odwiedzin: 3139

Nareszcie wiosna – pora roku, kiedy czujemy się rześko i młodo. Jak w tym czasie poprawić wygląd skóry lub włosów, by jeszcze bardziej się upiększyć? Najlepiej zajrzeć do domowej spiżarni, gdzie nie brakuje produktów bogatych w witaminy i substancje odżywcze. Ten artykuł przeznaczony jest głównie dla pań, choć i niektórzy panowie z ciekawością go przeczytają.

Kosmetyki z twojej domowej spiżarni - uroda;sampoczucie;produkty;spiżarnia;poprawa;piękno;zdrowie;młodość;owoce;warzywa;przyprawy;mleko;miód;jogurt

Futurystyczne "odjazdowe" BMW Vision Next 100 - Nowinki motoryzacyjne

autor:

pj

(2344 pkt)

utworzony: 980 dni temu

liczba odwiedzin: 3568

7 marca 2016 roku niemiecki producent samochodów świętował swoje setne urodziny. Z okazji takiej okrągłej rocznicy nie mogło zabraknąć specjalnych prezentacji różnych nowinek ze świata motoryzacji. Najciekawszym wydarzeniem było pokazanie niezwykłego w swoim wyglądzie modelu BMW Vision Next 100.

Futurystyczne "odjazdowe" BMW Vision Next 100 - BMW;marka;firma;urodziny;rocznica;jubileusz;7 marca;1916;historia;model;wersja;BMW Vision Next 100;futurystyczny;wygląd;koncepyjne

autor:admin(4134 pkt)

utworzony: 4 dni temu

liczba odwiedzin: 35

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 1832 dni temu

liczba odwiedzin: 5027

autor:Surgeon(533 pkt)

utworzony: 8 dni temu

liczba odwiedzin: 55

autor:Daniel Drozdek(245 pkt)

utworzony: 11 dni temu

liczba odwiedzin: 125

autor:Surgeon(533 pkt)

utworzony: 8 dni temu

liczba odwiedzin: 55

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 139 dni temu

liczba odwiedzin: 802

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 293 dni temu

liczba odwiedzin: 1670

autor:aragorn136(3876 pkt)

utworzony: 29 dni temu

liczba odwiedzin: 120

Pliki cookie pomagają nam technicznie prowadzić portal Altao.pl. Korzystając z portalu, zgadzasz się na użycie plików cookie. Pliki cookie są wykorzystywane tylko do działań techniczno-administracyjnych i nie przekazują danych osobowych oraz informacji z tej strony osobom trzecim. Wszystkie artykuły wraz ze zdjęciami i materiałami dostępnymi na portalu są własnością użytkowników. Administrator i właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za tresci prezentowane przez autorów artykułów. Dodając artykuł, zgadzasz się z regulaminem portalu oraz ponosisz odpowiedzialność za wszystkie materiały umieszczone przez Ciebie na stronie altao.pl. Szczegóły dostępne w regulaminie portalu.

© 2018 altao.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone.
0.171

Akceptuję pliki cookies
W ramach naszego portalu stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym momencie zmiany ustawień dotyczących cookies. Jednocześnie informujemy, iż warunkiem koniecznym do prawidłowej pracy portalu Altao.pl jest włączenie obsługi plików cookies.

Rozumiem i akceptuję