O nasArtykułyWspółautorzyPocztaZałóż bloga

Pierwszy motocykl napędzany silnikiem spalinowym - Nowinki motoryzacyjne

Pod koniec sierpnia odbył się już VII Ogólnopolski Zlot Motocykli w Choceniu. Nie udało nam się udać na tę imprezę, ale z relacji znajomych - miłośników motoryzacji - wiemy, że jak co roku można było ponownie podziwiać wiele szybkich i mocnych maszyn. Krótko mówiąc, wrażeń w postaci ryku silnika, zapachu spalin i kaskaderskich popisów nie brakowało. Ciekawe natomiast, ile ze zgromadzonych tam osób (głównie młodych chłopaków) wie kiedy zbudowano i jak wyglądał pierwszy motor?

Informacje o artykule
Treść artykułu
Galeria zdjęć
Opinie
Polecane artykuły
pj (4788 pkt)Strona WWW Autora
Ilość odwiedzin:
4 986
Czas czytania:
6 487 min.
Autor:
pj (4788 pkt)
Dodano:
1994 dni temu

Data dodania:
2014-09-05 15:23:04

Aby zacząć opowieść o naszym niemal w całości „drewnianym bohaterze”  (tak, proszę się nie śmiać i nie dziwić), trzeba cofnąć się do drugiej połowy XIX wieku. Opisując historię motocykli, w a tym wypadku tego jednego konkretnego, nie sposób nie wspomnieć także o … rowerze. Wszak obydwa pojazdy łączą podobieństwa. To jednoślady, a poza tym zbliżone pod względem konstrukcyjnym. Różni je oczywiście siła napędowa (ludzkie mięśnie, a energia silnika – wiadomo co w tym starciu wygrywa), ale od roweru do motocykla droga niedaleka …

 

1885 - Na arenę wjeżdża On

 

Należało coś zrobić z technologią napędu. Silniki parowe z XVIII wieku stały się bowiem przeżytkiem. W roku 1876 roku dr Nikolaus Otto opatentował mechanizm działania silnika spalinowego. Zbudowano pojazd na podstawie jego pomysłu, ale okazał się bardzo niepraktyczny w obsłudze. I tu sprawdza się pewna reguła: tam, gdzie mistrz nie potrafi, asystent pomoże. Gorzej (dla pana Otto, nie dla świata motoryzacji) jak wspomniany inżynier-asystent odejdzie i na własną rękę będzie próbował stworzyć własny silnik o spalaniu wewnętrznym i to z pozytywnym skutkiem!

 

Tym wynalazcą był niemiecki przedsiębiorca Gottieb Daimler. W 1885 roku wmontował silnik w pojazd z drewnianą ramą. Gotowy wehikuł (tzw. Reitwagen mit Petrolemotor, czyli w dosłownie wózek do jeżdżenia okrakiem, napędzany silnikiem na ropę naftową) dziś uznaje się za pierwowzór obecnego motocykla. Wtedy zapewne niektórzy ludzie pukali się w czoło i nie wróżyli świetlanej przyszłości nowemu wynalazkowi. Jak bardzo się mylili.

 

Budowa i możliwości

 

Sam kształt, może i był nieco osobliwy (z obecnego punktu widzenia), ale to, co najważniejsze, przetrwało do teraz. Mowa o założeniu konstrukcyjnym, czyli „dobrze zadziałało i się nie rozleciało”. Jednocylindrowy silnik czterosuwowy umieszczony między dwoma kołami o jednakowej średnicy – tak, to musiało się udać. 

 

Podstawowy budulec stanowiło drewno. Pojazd składał się z ramy, drążka podobnego do współczesnego, używanego w żeglarstwie rumpla, kół (ogumienia jeszcze nie znano) i siedzenia (umieszczonego 900 mm nad poziomem jezdni). Dla utrzymania równowagi Daimler zamocował także sprężyście do ramy dwa pomocnicze kółka boczne. Mimo to jazda do najłatwiejszych nie należała. Duże koła nie miały resorowania, a napęd z silnika przenoszony był na tylne koło przekładnią pasową dwubiegową.

 

Pojemność skokowa silnika (zasilanego naftą) – 264 ccm

 

Waga motocykla – około 70 kg

 

Gdy wał korbowy obracał się z szybkością 700 obrotów na minutę, silnik ociągał moc 0,5 KM.

 

Jak wypadła testowa przejażdżka?

 

Dnia 10 listopada 1885 roku (motocykliści niech zapamiętają tę datę) syn konstruktora, Paul Daimler (uznany za pierwszego motocyklistę w historii) odbył trasę dziesięciu kilometrów, rozpędzając się do prędkości aż 12 km/h! Na żadne problemy po drodze nie napotkał. 

 

I tak przez kolejne lata, wynalazek był coraz to ulepszany, modyfikowany, pojawiali się konkurenci. Dzisiaj w XXI wieku motocykl jest pojazdem, bez którego wielu nie może się obejść. Nie tylko doskonale służy jako środek transportu, ale jest również przedmiotem swoistego kultu, pasji i wspaniałej rywalizacji sportowej.


źródło: YouTube.com (Standardowa licencja)

 

Galeria zdjęć - Pierwszy motocykl napędzany silnikiem spalinowym

Temat / Nick:

Treść komentarza:

Więcej artykułów od autora pj

ZEW się budzi! Przybywajcie w Bieszczady i tańczcie pogo! - Festiwale muzyczne
ZEW się budzi! Przybywajcie w Bieszczady i tańczcie pogo! -

Co prawda do tegorocznej majówki jeszcze daleko, ale miłośnicy dobrej muzyki już mogą planować, jak te wolne – oby ciepłe – dni spędzić. A tym, którzy jeszcze nie wiedzą, gdzie się udać, podpowiadamy. Istnieje, rozgrywający się na świeżym powietrzu, festiwal, który, wraz z konikami polnymi, budzi się już 1 maja o świcie. Ale to nie te „grające” owady, ani żadne rozśp

50 lat temu dzięki Black Sabbath "zazgrzytał" metal! - Muzyczne Style
50 lat temu dzięki Black Sabbath "zazgrzytał" metal!  -

13 lutego 1970 – to data, która przeszła do historii muzyki. To właśnie wtedy grupa czterech odważnych kumpli z Birmingham – Ozzy, Tony, Geezer i Bill wydała swój debiutancki album. Rewolucyjny, odświeżający, inny, szalony, przełamujący schematy, czyli „Black Sabbath”. Od tamtej pory można mówić o nowym gatunku muzycznym. O prawdziwym heavy metalu.

Pierwszy regularnie powtarzający się sygnał z odległej galaktyki… - Kosmos
Pierwszy regularnie powtarzający się sygnał z odległej galaktyki… -

Odkryto pierwszy regularnie powtarzający się sygnał radiowy pochodzący z galaktyki oddalonej o… 500 mln lat świetlnych od Ziemi – ta wiadomość to niemalże prezent dla wierzących w życie pozaziemskie. Ale naukowcy i badacze kosmosu ostudzają emocje. Jakie zatem źródło ma to astronomiczne zjawisko?

Odwiedzin: 132

Autor: pjKosmos
Oscary 2020! Południowokoreański "Parasite" rozbija bank! - Kultura
Oscary 2020! Południowokoreański "Parasite" rozbija bank! -

92. ceremonia rozdania Oscarów przeszła do historii. To ostatnie słowo szczególnie warte jest podkreślenie, bowiem werdykt Akademii Filmowej zaskoczył wielu kinomanów. W kategorii najlepszy film zwyciężył nie triumfator brytyjskich nagród Bafta – wojenny „1917” ani komiksowo-psychologiczny, mroczny „Joker”; a energetyczna produkcja z Dalekiego Wschodu „Parasite”, któr

Odwiedzin: 227

Autor: pjKultura
Kirk Douglas I Wielki w Złotej Krainie Hollywood! - Ludzie kina
Kirk Douglas I Wielki w Złotej Krainie Hollywood! -

6 lutego 2020 roku aktor Michael Douglas przekazał światu smutną informację. W wieku 103 lat zmarł jego ukochany tata i zarazem jeden z największych gwiazdorów „Złotej Ery Hollywood”. Kirk Douglas dożył niezwykłego wieku, tak jak sobie życzył. O takim aktorze można napisać jeszcze setki książek i publikacji, a napisano już wiele. Niechaj ten artykuł także będzie kolej

Odwiedzin: 109

Autor: pjLudzie kina

Teraz czytane artykuły

Pierwszy motocykl napędzany silnikiem spalinowym - Nowinki motoryzacyjne
Pierwszy motocykl napędzany silnikiem spalinowym -

Pod koniec sierpnia odbył się już VII Ogólnopolski Zlot Motocykli w Choceniu. Nie udało nam się udać na tę imprezę, ale z relacji znajomych - miłośników motoryzacji - wiemy, że jak co roku można było ponownie podziwiać wiele szybkich i mocnych maszyn. Krótko mówiąc, wrażeń w postaci ryku silnika, zapachu spalin i kaskaderskich popisów nie brakowało. Ciekawe natomiast,

Bojler elektryczny, najbardziej ekonomiczne ustawienie i ogrzanie wody - Dom i ogród
Bojler elektryczny, najbardziej ekonomiczne ustawienie i ogrzanie wody -

Jaką temperaturę ustawić na termostacie bojlera, aby zminimalizować opłaty za prąd? Opiszemy kilka ważnych zasad związanych z oszczędna pracą bojlera. Zmniejsz swoje rachunki za prąd.

Odwiedzin: 199374

Autor: PaMDom i ogród

Komentarze: 50

"Przełęcz ocalonych" – Biblia zamiast karabinu! - Recenzje filmów
"Przełęcz ocalonych" – Biblia zamiast karabinu! -

Mel Gibson – wróg numer jeden Hollywood wraca w chwale po 10 latach banicji. Jego pierwszy wojenny film w karierze „Przełęcz ocalonych” to opowieść, która zmiękczy serca i doprowadzi do wzruszeń najtwardszych facetów. Czy zatem mamy do czynienia z arcydziełem, które na nowo zdefiniuje kino gatunkowe z akcją umiejscowioną podczas drugiej wojny światowej? Otóż nie, ale

Odwiedzin: 2734

Autor: aragorn136Recenzje filmów

Komentarze: 3

Wiersz pt. "Anioł stróż" Daniela Drozdka - Autorzy/pisarze
Wiersz pt. "Anioł stróż" Daniela Drozdka -

Aniele stróżu mój... Tym razem młody poeta Daniel w swoim wierszu spotyka anioła płci żeńskiej, który staje się jego opiekunem.

"Ilustracja widokówki" - część I - Autorzy/pisarze
"Ilustracja widokówki" - część I  -

Zapraszam do lektury części pierwszej mojej krótkiej opowieści pt. "Ilustracja widokówki".

"Spider-Man Uniwersum" – Skok w nieznane - Recenzje filmów
"Spider-Man Uniwersum" – Skok w nieznane -

„Bo superbohaterem zostać każdy może” – ta sentencja być może i nie pochodzi z żadnego kultowego filmu, nie została wspomniana w żadnym z odcinków serialów opowiadających o słynnych superbohaterach, a może i nawet nie doczekała się ani razu swojego wspomnienia przy okazji jakiejkolwiek książki. Nie zmienia to jednak faktu, że bez problemów można ją przytoczyć i uznać

Dexter Morgan - seryjny morderca, którego podziwiamy! - Artykuły o filmach
Dexter Morgan - seryjny morderca, którego podziwiamy! -

Przeczytaliście tytuł i zastanawiacie się zapewne jak to możliwe, by kibicować komuś, kto z zimną krwią zabija innych? Fenomen tego amerykańskiego serialu obiegł cały świat. Oryginalność, ciekawy scenariusz, nagłe zwroty akcji i On - Dexter

Odwiedzin: 6282

Autor: aragorn136Artykuły o filmach

Komentarze: 1

Rogaliki krucho-drożdżowe - Przepisy
Rogaliki krucho-drożdżowe -

Tym razem coś na słodko, dla wszystkich łasuchów i nie tylko. O każdej porze, w domu czy na dworze, polubisz rogaliki drożdżowe.

Odwiedzin: 17424

Autor: pjPrzepisy
2Cellos – przystojni panowie i magia wiolonczeli - Zespoły i Artyści
2Cellos – przystojni panowie i magia wiolonczeli  -

W muzycznym świecie bywają takie duety, na które się miło patrzy, i które się jeszcze milej słucha. I nie koniecznie są to piosenkarze czy piosenkarki. Pochodzący z Chorwacji Luka Šulić i Stjepan Hauser nie śpiewają. Jako zespół 2Cellos od 2011 roku grają na wiolonczelach, i robią to tak widowiskowo i magicznie, że nie sposób oderwać wzroku, a i narząd słuchu pieszczo

Odwiedzin: 7238

Autor: pjZespoły i Artyści

Komentarze: 3

Człowiek kontra mysz, czyli sposób na gryzonia - Dom i ogród
 Człowiek kontra mysz, czyli sposób na gryzonia -

No i mamy jesień – najbardziej nienawidzoną porę roku. Nie dość, że deszczowo i łatwo o grypę, to jeszcze w naszych domach mogą się pojawić mali nieproszeni goście. Mowa o myszkach. Tylko żeby było jasne. Nie są to niestety myszki znane z bajek – „gadatliwe”, o przyjemnych mordkach i milutkim futerku. Wielu, szczególnie panie powiedzą, że to straszne, wstrętne, brudne

Odwiedzin: 12237

Autor: pjDom i ogród

Komentarze: 3

"Pozdrowienia z Korei. Uczyłam dzieci północnokoreańskich elit" - Recenzje książek
"Pozdrowienia z Korei. Uczyłam dzieci północnokoreańskich elit" -

Pozdrowienia z Korei Północnej, czyli Koreańskiej Republiki Ludowo Demokratycznej to całkiem współczesna opowieść Suki Kim - nauczycielki, uczącej elity w Pjongjańskim Uniwersytecie Naukowo-Technicznym.

Wywiad z Marcinem Urzędowskim – oryginalnym projektantem mody, założycielem marki Prepostevolution - Intrygujące
Wywiad z Marcinem Urzędowskim – oryginalnym projektantem mody, założycielem marki Prepostevolution -

Jako portal dla ludzi z pasją nie mogliśmy nie zauważyć człowieka, który w swojej dziedzinie jest specjalistą przez duże S. Moda XXI wieku nie ma dla niego tajemnic, a słowo wolność jest kluczem do sukcesu. Bo mieszkający w Warszawie Marcin Urzędowski to intrygujący twórca trashion, który jak nikt, potrafi sprawić, że stare, zbędne rzeczy (śmieci i ubrania) otrzymują

Magia francuskiej piosenki - Muzyczne Style
Magia francuskiej piosenki -

Język francuski należy do najbardziej dźwięcznych języków, uznawany jest za język miłości, dlatego też francuskie piosenki cieszą się ogromną popularnością.

Odwiedzin: 15374

Autor: mistrzu_83Muzyczne Style

Komentarze: 3

"Hobbit: Niezwykła podróż" – Wyprawę po złoto czas zacząć - Recenzje filmów
"Hobbit: Niezwykła podróż" – Wyprawę po złoto czas zacząć -

Długo oczekiwany film pt. "Hobbit" pojawił się na ekranach polskich kin. Czy jesteście gotowi na pełną przygód wyprawę z panem Bagginsem? Bez chwili wahania zapakujcie plecak i przenieście się do Śródziemia, by poczuć magię. Warto!

Odwiedzin: 3869

Autor: aragorn136Recenzje filmów

Komentarze: 2

Domowe sposoby na bolące gardło - Zdrowie i uroda
Domowe sposoby na bolące gardło -

Pogoda ostatnimi czasy jest bardzo nieprzewidywalna. Listopad na wysokim plusie, jesień niby złota, ale deszczowa i przyprawiająca o chandrę. To idealna aura dla rozmnażających się zarazków, przed którymi niełatwo się uchronić. Szczególnie narażone jest nasze gardło. Oczywiście, kiedy już jest bardzo zaczerwienione i grozi nam angina, to wizyta u lekarza będzie niezbę

Odwiedzin: 10899

Autor: pjZdrowie i uroda

Komentarze: 2

"Warcraft: Początek" – Zielona magia, pasja i popis CGI - Recenzje filmów
"Warcraft: Początek" – Zielona magia, pasja i popis CGI -

Do wszystkich fanów gry „Warcraft” kieruje ważny komunikat. Choć ledwo, to adaptacja się udała. Honor nie został splamiony. Duncan Jones – syn Davida Bowiego, reżyser kameralnego, chwalonego na lewo i prawo fantastyczno-naukowego „Moon” może spać spokojnie. Co prawda krytycy to bardzo oczekiwane widowisko fantasy zmieszali z błotem, ale widzowie w większości wychodzil

Odwiedzin: 2878

Autor: aragorn136Recenzje filmów

Komentarze: 1

Piec na ekogroszek - jaki piec wybrać i jak ekonomicznie go ustawić? - Dom i ogród
Piec na ekogroszek - jaki piec wybrać i jak ekonomicznie go ustawić? -

W poradniku opiszemy najważniejsze elementy, jakimi należy się kierować podczas wyboru pieca na ekogroszek. Podamy również zasady jak ekonomicznie ustawić piec na ekogroszek.

Odwiedzin: 97034

Autor: PaMDom i ogród

Komentarze: 18

Nowości

Słodkie pączuszki na tłusty czwartek - Przepisy
Słodkie pączuszki na tłusty czwartek -

Jak nakazuje tradycja, podczas tłustego czwartku nie może na stole zabraknąć pączków. Ten słodki przysmak jest tak pyszny i wygląda tak kusząco, że nie sposób się mu oprzeć. I powtarzamy w duchu: „jeszcze jeden i wystarczy”, „więcej już nie zjem”, „brzuszek urośnie”, „muszę się powstrzymać”, a jednak nie można się powstrzymać…

Odwiedzin: 1085

Autor: adminPrzepisy
Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek... - Tradycje
Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek... -

... a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła – to staropolskie powiedzenie odnosi się do jednej z najbardziej rozpowszechnionej i niezmiernie tkwiących w Polsce tradycji, która rozpoczyna okres ostatkowych obrzędów i zabaw, tzw. tłustego czwartku.

Odwiedzin: 3259

Autor: matusiakTradycje

Komentarze: 4

"Kontrola" – Mini opowieść, maksymalne uczucie - Seriale
"Kontrola" – Mini opowieść, maksymalne uczucie -

Choć średnio z serwisu YouTube korzystam kilka razy dziennie – czy to szukając zwiastunów, czy nowych teledysków, tudzież dobrego kabaretu, to przyznam, że na króciutki, 2-minutowy film pt. „Kontrola” natrafiłem przypadkiem. Ot, niedawno na stronie głównej wyświetlił mi się ów tytuł w „polecajkach”. Klikam w miniaturkę, oglądam do końca i wiecie co? Pragnę zostać w te

ZEW się budzi! Przybywajcie w Bieszczady i tańczcie pogo! - Festiwale muzyczne
ZEW się budzi! Przybywajcie w Bieszczady i tańczcie pogo! -

Co prawda do tegorocznej majówki jeszcze daleko, ale miłośnicy dobrej muzyki już mogą planować, jak te wolne – oby ciepłe – dni spędzić. A tym, którzy jeszcze nie wiedzą, gdzie się udać, podpowiadamy. Istnieje, rozgrywający się na świeżym powietrzu, festiwal, który, wraz z konikami polnymi, budzi się już 1 maja o świcie. Ale to nie te „grające” owady, ani żadne rozśp

Walczące myszy w metrze. Najlepsze zdjęcie The LUMIX People's Choice Award! - Fotografia/Malarstwo
Walczące myszy w metrze. Najlepsze zdjęcie The LUMIX People

To nie śmieszny kadr z kreskówki. To samo życie! Dwa małe gryzonie niczym bezdomni i biedni ludzie toczą bój o okruszki jedzenia w londyńskim metrze. Niewidoczne dla oczów milionów pasażerów pragną przetrwać. Uwiecznił je na zdjęciu Sam Rowley, a następnie ową fotografię wysłał na konkurs społeczności The LUMIX People's Choice Award. I wygrał!

Agata Sobocińska w stylowym teledysku do singla "Tylko z Tobą" - Zespoły i Artyści
Agata Sobocińska w stylowym teledysku do singla "Tylko z Tobą" -

Agata Sobocińska wkracza w nową dekadę. W 2020 roku zaskakuje odrealnionym teledyskiem do singla „Tylko z Tobą”. Całość utrzymana jest w tajemniczym, futurystycznym klimacie. Artystka pokazuje w nim historię rozpadu relacji między kobietą i mężczyzną. Z biegiem czasu relacja zanika, a mężczyzna staje się sztuczny i nieruchomy, niczym manekin. Kobieta wszędzie widzi tw

Artykuły z tej samej kategorii

Bugatti La Voiture Noire – pojazd o jakim możemy tylko pomarzyć, sprzedany za niewyobrażalną kwotę! - Nowinki motoryzacyjne
Bugatti La Voiture Noire – pojazd o jakim możemy tylko pomarzyć, sprzedany za niewyobrażalną kwotę! -

Kilka lat temu na łamach portalu Altao.pl ukazał się artykuł o dziesięciu najdroższych autach świata. Ale są one niczym w porównaniu z najnowszym, mającym 8-litrowy silnik i 1500 koni mechanicznych jedynym modelem Bugatti La Voiture Noire. To auto, które zostało zaprezentowane na tegorocznych targach w Genewie. Jego cena przyprawia o prawdziwy zawrót głowy!

Latające samochody przyszłości - Nowinki motoryzacyjne
Latające samochody przyszłości -

Jak będzie wyglądała przyszłość motoryzacji? Samochody prawdopodobnie staną się pojazdami latającymi, lecz zanim to będzie możliwe, proponujemy pojazd który już powstał i być może nie będzie bardzo drogi.

Futurystyczne "odjazdowe" BMW Vision Next 100 - Nowinki motoryzacyjne
Futurystyczne "odjazdowe" BMW Vision Next 100 -

7 marca 2016 roku niemiecki producent samochodów świętował swoje setne urodziny. Z okazji takiej okrągłej rocznicy nie mogło zabraknąć specjalnych prezentacji różnych nowinek ze świata motoryzacji. Najciekawszym wydarzeniem było pokazanie niezwykłego w swoim wyglądzie modelu BMW Vision Next 100.

Odwiedzin: 4931

Autor: pjNowinki motoryzacyjne

Komentarze: 1

Segway S-Pod – wygodny fotel na kółkach! - Nowinki motoryzacyjne
Segway S-Pod – wygodny fotel na kółkach! -

Im wygodniej i bardziej futurystycznie, tym lepiej – pomyśleli zapewne producenci z firmy Segway, pokazując na CES 2020 (największe targi elektroniki na świecie), prezentując swoje najnowsze cacko na kołkach. I nie, nie jest to bardziej odpicowana elektryczna hulajnoga, a…. fotel o nazwie S-Pod!

Samochód na gaz – cena instalacji - Nowinki motoryzacyjne
Samochód na gaz – cena instalacji -

Autogaz – czy się opłaca? Czy warto wykonać instalację gazową w nowym samochodzie? Jakie są generacje instalacji gazowych? Sprawdź ceny założenia autogazu do samochodu.

Odwiedzin: 4021

Autor: PaMNowinki motoryzacyjne

Komentarze: 1

Pliki cookie pomagają nam technicznie prowadzić portal Altao.pl. Korzystając z portalu, zgadzasz się na użycie plików cookie. Pliki cookie są wykorzystywane tylko do działań techniczno-administracyjnych i nie przekazują danych osobowych oraz informacji z tej strony osobom trzecim. Wszystkie artykuły wraz ze zdjęciami i materiałami dostępnymi na portalu są własnością użytkowników. Administrator i właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za tresci prezentowane przez autorów artykułów. Dodając artykuł, zgadzasz się z regulaminem portalu oraz ponosisz odpowiedzialność za wszystkie materiały umieszczone przez Ciebie na stronie altao.pl. Szczegóły dostępne w regulaminie portalu.

© 2020 altao.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone.
0.224

Akceptuję pliki cookies
W ramach naszego portalu stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym momencie zmiany ustawień dotyczących cookies. Jednocześnie informujemy, iż warunkiem koniecznym do prawidłowej pracy portalu Altao.pl jest włączenie obsługi plików cookies.

Rozumiem i akceptuję