O nasArtykułyWspółautorzyPocztaZałóż bloga

A stolic ci u nas dostatek... - Historia

Wszyscy potrafią wymienić bez wahania „wszystkie” stolice Polski: Gniezno, Kraków i Warszawę. Czy jednak te trzy miasta były tylko stolicami naszego kraju? Otóż nie.

Informacje o artykule
Treść artykułu
Galeria zdjęć
Opinie
Polecane artykuły
matusiak (75 pkt)
Ilość odwiedzin:
3 867
Czas czytania:
4 732 min.
Kategoria:
Historia
Autor:
matusiak (75 pkt)
Dodano:
2292 dni temu

Data dodania:
2013-02-07 12:26:13

Stolica w staropolszczyźnie oznaczała tyle, co krzesło królewskie, tron. Później stolica zaczęła znaczyć "miasto będące siedzibą monarchy", a w końcu "miasto będące siedzibą władz państwowych". Słowo stolica ma związek ze stołem i stolcem, który – zanim zaczął znaczyć to, co dziś znaczy – oznaczał po prostu mały stół, a następnie tron (czyli był synonimem stolicy w jej dawnym znaczeniu).

 

Pierwszą stolicą Polski był...

 

Giecz (gród stołeczny od 860 z przerwami do 1038 roku) wieś położona w województwie wielkopolskim, leżąca nad Moskawą. Jeden z najstarszych i najważniejszych ośrodków związanych z początkami państwa polskiego. Prawdopodobna siedziba rodowa pierwszych Piastów. Około IX wieku – twierdza na planie okręgu, rozbudowana na początku X wieku, stała się dwuczłonową fortecą z wydzieloną częścią książęcą i silnym garnizonem wojów. Prawdopodobnie był miejscem, skąd Piastowie kierowali podbojem grodów innych Polan. Giecz został w 1038 roku zajęty przez Brzetysława I. Szczegółowy opis tego zdarzenia znajduje się w czeskiej kronice Kosmasa. Wspomina on o braku jakiegokolwiek oporu ze strony załogi Giecza. Z tego powodu uznaje się, że przed tym rokiem Giecz utracił swoją funkcję stołeczną. Mieszkańcy grodu oraz okolicznych osad zostali uprowadzeni do Czech zaś sam gród został spalony.

 

Kolejnymi grodami pełniącymi tę funkcję były...

 

Poznań (940-1039) prawdopodobne miejsce chrztu Mieszka I w 966 roku. Od 968 r. siedziba biskupa Jordana. Funkcje stołeczne pełnił do 1039 r., gdy został splądrowany i zniszczony  przez księcia czeskiego Brzetysława I.

 

Gniezno (940-1039) stanowiło jeden z grodów stołecznych państwa Piastów, obok Poznania i Giecza (grodów stołecznych, czyli miejsc gdzie wzniesiono tzw. palatia książęce było kilka, lecz zgodnie z dokumentem "Dagome iudex" z ok. 991, jedyną formalną stolicą państwa polskiego było Gniezno). W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III; proklamowano wtedy utworzenie arcybiskupstwa i metropolii gnieźnieńskiej. Także wtedy świątynię wybudowaną przez Mieszka I wyniesiono do rangi katedry. W 1018 r. miasto przeżyło ciężką klęskę: pożar strawił podgrodzie wraz z kościołem katedralnym, który do 1025 przeistoczył się w piękną, romańską katedrę. W 1025 w Gnieźnie miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski. W 1038 do Gniezna wtargnął książę czeski Brzetysław I, pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną, ograbioną katedrę oraz zburzony zamek książęcy. Na skutek tego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa.

 

Kraków (1040-1079) złupiona i spalona Wielkopolska oraz zniszczone siedziby biskupie w Poznaniu i Kruszwicy sprawiły, że Kazimierz Odnowiciel zdecydował przenieść stolicę do Krakowa. Miasto pozostaje grodem stołecznym do 11 kwietnia 1079 r., czyli do chwili ucieczki Bolesława II Śmiałego na Węgry.

 

Płock (1079-1138) po ucieczce Bolesława II Śmiałego, tron Polski obejmuje Władysław I Herman, a Płock zostaje stolicą Polski. Herman rządzi do 1102 roku. Po jego śmierci rządy obejmuje urodzony w Płocku 20 sierpnia 1079 roku – Bolesław III Krzywousty, który sprawuję władzę do roku 1138. Zgodnie z jego testamentem kraj zostaje podzielony na dzielnice. Płock zostaje stolicą dzielnicy mazowieckiej i siedzibą książąt mazowieckich. Obaj spoczywają w płockiej katedrze.

 

Kraków (1138-1290) siedziba księcia seniora w okresie rozbicia dzielnicowego.

 

Poznań (1290-1296) gród stołeczny w okresie panowania Przemysła II.

 

Kraków (1296-1611) gród ponownie staje się głównym miastem stołecznym. Od 1596 r. rozpoczął się proces przenoszenia dworu królewskiego z Krakowa do Warszawy, który zakończono w 1611 r.

 

Łowicz (1572-1573) po śmierci Zygmunta Augusta (okres bezkrólewia), miasto pełni funkcję drugiej stolicy Rzeczypospolitej, jako siedziba prymasa Polski, który w okresie bezkrólewia wybierany był królem tymczasowym (Interrexem).

 

Warszawa (1596-1795;1807-1944) stolica Polski stała się dzięki Zygmuntowi III Wazie. Pełniła tę funkcję do III rozbioru Polski, kiedy wcielona została do zaboru pruskiego. Później tę funkcję pełniła w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim (Kongresowym).

 

Lublin (1944-1945) stolica Polski przez 164 dni. Był siedzibą PKWN.

 

Łódź (1945) pełniła funkcję stolicy Polski ze względu na małe zniszczenia i centralne położenie.

 

Warszawa (od 1945 r.) formalnie stolicą jest na mocy Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od 1952 r.

 

Z powyższego zestawienia wynika, że funkcję stolicy pełniło 9 polskich miejscowości:

  1. Giecz (860-1038)

  2. Poznań (940-1039 i 1290-1296)

  3. Gniezno (940-1039)

  4. Kraków (1040-1079; 1138-1290 i 1296-1611)

  5. Płock (1079-1138)

  6. Łowicz (1572-1573)

  7. Warszawa (1596-1795;1807-1944 i od 1945)

  8. Lublin (1944-1945)

  9. Łódź (1945)

źródło: YouTube.com (Standardowa licencja)

Galeria zdjęć - A stolic ci u nas dostatek...

Temat / Nick:

Treść komentarza:

2 (6)

Jacento
2289 dni temu

Piękne miasta, może nie wszystkie. Rzeczywiście przyćmione przez te 3 najbardziej znane stolice...
Dodaj opinię do tego komentarza

Więcej artykułów od autora matusiak

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 2245 dni temu

liczba odwiedzin: 21348

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 2295 dni temu

liczba odwiedzin: 3009

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 2016 dni temu

liczba odwiedzin: 5438

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 2027 dni temu

liczba odwiedzin: 5234

autor:matusiak(75 pkt)

utworzony: 2106 dni temu

liczba odwiedzin: 6963

Teraz czytane artykuły

A stolic ci u nas dostatek... - Historia

Wszyscy potrafią wymienić bez wahania „wszystkie” stolice Polski: Gniezno, Kraków i Warszawę. Czy jednak te trzy miasta były tylko stolicami naszego kraju? Otóż nie.

Odwiedzin: 4481

Autor: pjPrzepisy

Ciasto Marlenka – słodkość, która zadowoli każdego ponuraka - Przepisy

To popularny czeski wypiek, ale jak głoszą cukiernicy, pochodzenia ormiańskiego. Co ma w sobie takiego, że wyróżnia się na tle innych ciast? Otóż miód i masę kajmakową – elementy sprawiające, że rozpływa się w ustach.

Odwiedzin: 4130

Autor: matusiakReligia

Piękno pasyjnego nabożeństwa - Religia

Wyłącznie polską tradycją jest modlitwa pasyjna, która rozważa mękę Chrystusa. Nie chodzi w niej wyłącznie o rozpamiętywanie cierpień Jezusa, poszukiwanie i osądzenie winowajców, ale przede wszystkim o przygotowanie do przeżywania wydarzeń zbawczych, o pogłębienie świadomości, czym jest zmartwychwstanie Jezusa.

Rosyjska muzyka ludowa - Gatunki i Style

Rosyjska muzyka rozwijała się dwutorowo - jako obrzędowa muzyka instrumentalna i świecka wokalna (pieśni wojenne w X i XI w., w późniejszym okresie ujmowane w cykle bylin, pieśni dworskie wykonywane przez tzw. bajanów na dworach książęcych) oraz jednogłosowa muzyka cerkiewna (znamiennyj razspiew - nazwa pochodzi od znamion, znaków pisma muzycznego).

Odwiedzin: 4167

Autor: pjOrganizacje

Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Wsi Belno - Organizacje

O niewielkim Belnie jest dość głośno od przynajmniej dwóch lat. Nie tylko w związku z artykułami o Ignacym Leszczyńskim i rodzinie Jentysów, ale też z tablicą z historią wsi. To nie wszystko. Teraz mieszkańcy postanowili, że jeszcze bardziej przyczynią się w rozwój swoje małej, kochanej ojczyzny.

"Zaginięcie Ethana Cartera" – Podróż bez przewodnika - Recenzje gier

Zaginięcie Ethana Cartera to pierwsza gra studia The Astronauts, założonego przez byłych pracowników People CanFly. Chociaż nazwa ta kojarzy się ze strzelankami o szaleńczym tempie, takimi jak „Painkiller” czy „Bulletstorm”, dla założyciela Astronautów, Adriana Chmielarza, jest to swoisty powrót do korzeni, był on bowiem jednym z twórców pierwszej polskiej gry przygodowej – „Tajemnicy statuetki”.

Targi Motor Show 2017 – krótkie podsumowanie - Targi motoryzacyjne

Nowe, lśniące, szybkie, mocne! W dniach 6 – 9 kwietnia 2017 roku w Poznaniu odbywały się kolejne, największe targi motoryzacyjne w centralno-wschodniej Europie o nazwie Motor Show, gdzie każdy fan koni mechanicznych czuł się jak ryba w wodzie. Tym bardziej że znane marki świętowały tam swoje jubileusze!

Odwiedzin: 14369

Autor: PaMElektronika

Zasilacz uniwersalny lub modelarski zrobiony z komputerowego zasilacza ATX - Elektronika

Czy posiadacie stary komputer z zasilaczem AT lub ATX? Często bywa, że taki komputer jest już nam niepotrzebny. Można jednak wykorzystać część jego elementów, aby zbudować coś przydatnego. Dziś pokażę jak ze starego zasilacza ATX zbudować własny zasilacz, do celów modelarskich lub hobbistycznych, a nawet na potrzeby elektronicznych projektów.

Prehistoryczna potęga: Atlantyda - Niewiarygodne, niewyjaśnione

Na przestrzeni milionów lat Ziemia przechodziła przez okresu względnego spokoju, ale także wielkich, globalnych katastrof. Z tego też względu układ lądów na kuli ziemskiej oraz charakter wielu rejonów świata podlegał zmianom. Wyobraźmy sobie, że jeszcze 9 500 – 11 500 lat p.n.e. na Atlantyku istniała wyspa, gdzie rozwijało się wspaniałe państwo, a jego nazwa brzmiała: Atlantyda.

"Hello" pobił rekord wyświetleń! - Gatunki i Style

22 października po kilku latach ciszy angielska wokalistka Adele powróciła na muzyczny rynek w iście perfekcyjnym stylu. Teledysk do singla pt. „Hello” promującego jej trzeci album studyjny „25” osiągnął w ciągu doby od momentu opublikowania w serwisie YouTube, 25 milionów wyświetleń! Tym samym artystka pokonała m.in. Taylor Swift. Wynik ciągle rośnie, przekraczając już grubo 100 milionów. Laureatka Oscara za piosenkę do filmu o Bondzie pt. „Skyfall” ma więc powody do radości. Utwór opowiada o jej byłych chłopakach, przyjaciołach, a także o niej samej. Wideoklip wyreżyserowany przez Xaviera Dolana – twórcę m.in. „Mamy” rozgrywa się w rustykalnej scenerii, co podkreślają szare kolory. Jak się Wam podoba?

"300: Początek imperium" – Wizualna krwawa łaźnia totalna - Recenzje filmów

Noam Murro to nie starożytny bohater. To imię i nazwisko urodzonego w Jerozolimie w 1961 roku naszej ery mało doświadczonego reżysera. I chyba tylko kapłani z wyroczni w Delfach wiedzieli, że jego przeznaczeniem była realizacja drugiej części „300”. Bez obaw. Stał się cud. „Początkowi imperium” daleko do arcydzieła, ale na szczęście jako całość, pozostając wierne stylistyce poprzednika, zachwyca klimatem i stroną wizualną.

"Assassin’s Creed IV: Black Flag" – Ahoj przygodo! - Recenzje gier

Ubisoft to francuski potentat w branży gier komputerowych, który ma na swoim koncie wiele kultowych tytułów. W tym roku wraca ze swoją flagową serią „Assassin’s Creed”, która zarówno w tej, jak i poprzedniej dekadzie zachwyca graczy na całym świecie.

VII Przegląd Twórczości Agnieszki Osieckiej - Lipno 2014 - Fotorelacje

... bardzo proszę, weź przynajmniej to, co mam: / tę piosenkę, tę poezję za dwa grosze, / te wierszyki, w których zawsze wiosna drży... (Szarotki A. Osiecka)

Odwiedzin: 13573

Autor: PaMKosmos

Czy jesteśmy sami we Wszechświecie? - Sygnał WOW - Kosmos

15 sierpnia 1977 roku Jerry R Ehman za pomocą radioteleskopu The Big Ear Uniwersytetu Stanowego Ohio w USA odebrał tajemniczy sygnał mający pochodzenie spoza naszego Układu Słonecznego. Trwał 72 sekundy i miał charakter modulowany. Czy pochodził od obcych cywilizacji?

Wybrano piosenkę na Eurowizję 2016! - Festiwale muzyczne

Kontrowersyjny i barwny Michał Szpak głosem telewidzów wygrał 5 marca rywalizację w wyścigu do 61. Konkursu Piosenki Eurowizji w Sztokholmie, pokonując m.in. Edytę Górniak, Margaret i Dorotę Osińską. Czy słusznie? Znany z X Factora wokalista startował z piosenką pt. „Color Of Your Life”. Co prawda wpada w ucho, ale chyba lepiej nadawałaby się poprzednia, bardziej melodyjna „Real Hero”. Dla niektórych Eurowizja to popis kiczu, dla innych magiczne, muzyczne przeżycia. Cokolwiek by nie sądzić, trzymamy kciuki za Michała. Czy Was też denerwuje, że wszystkie biorące udział w selekcji utwory śpiewane są w języku angielskim?

Odwiedzin: 3093

Autor: PaMFotorelacje

Mistrzostwa Polski Modeli Balonów na Ogrzane Powietrze pn. Mały Puchar Gordona Bennetta - Fotorelacje

6 i 7 kwietnia 2013 roku na lotnisku aeroklubu Włocławek w Kruszynie odbyły się Mistrzostwa Polski Modeli Balonów na Ogrzane Powietrze pn. „Mały Puchar Gordona Bennetta”.

"Nocna zamieć" – Miejsce przeklęte - Recenzje książek

Są powieści, które idealnie nadają się do czytania przy kominku w mroźne zimowe wieczory. Wydana po raz pierwszy u nas w 2010 roku „Nocna zamieć” (nie mylić z „Pierwszym śniegiem” Jo Nesbø) bez cienia wątpliwości do nich należy. Nie tylko z powodu samego tytułu, ale przede wszystkim dlatego, iż jest solidnym, wciągającym skandynawskim kryminałem, a także mroczną opowieścią o duchach niemogących zaznać spokoju.

Odwiedzin: 11656

Autor: pjPrzepisy

Placki na sodzie babci Marysi - Przepisy

To bardzo szybkie i proste w wykonaniu, szczególnie popularne na Kujawach danie, które może przygotować każdy (nawet nie posiadający talentu kulinarnego). Zapewne niektórym kojarzy się ze smakiem z dzieciństwa, kiedy to nasze kochane babcie częstowały nas tymi lekkimi i puszystymi placuszkami.

autor:admin(5582 pkt)

utworzony: 1 dni temu

liczba odwiedzin: 18

autor:PaM(614 pkt)

utworzony: 2189 dni temu

liczba odwiedzin: 13573

autor:lukasz_kulak(1042 pkt)

utworzony: 1195 dni temu

liczba odwiedzin: 5094

autor:PaM(614 pkt)

utworzony: 2267 dni temu

liczba odwiedzin: 18331

autor:pj(3211 pkt)

utworzony: 2312 dni temu

liczba odwiedzin: 26890

autor:PaM(614 pkt)

utworzony: 2014 dni temu

liczba odwiedzin: 31348

autor:pj(3211 pkt)

utworzony: 2001 dni temu

liczba odwiedzin: 27149

autor:lukasz_kulak(1042 pkt)

utworzony: 1327 dni temu

liczba odwiedzin: 3730

autor:lukasz_kulak(1042 pkt)

utworzony: 120 dni temu

liczba odwiedzin: 371

autor:lukasz_kulak(1042 pkt)

utworzony: 1594 dni temu

liczba odwiedzin: 6832

autor:lukasz_kulak(1042 pkt)

utworzony: 1545 dni temu

liczba odwiedzin: 3305

Pliki cookie pomagają nam technicznie prowadzić portal Altao.pl. Korzystając z portalu, zgadzasz się na użycie plików cookie. Pliki cookie są wykorzystywane tylko do działań techniczno-administracyjnych i nie przekazują danych osobowych oraz informacji z tej strony osobom trzecim. Wszystkie artykuły wraz ze zdjęciami i materiałami dostępnymi na portalu są własnością użytkowników. Administrator i właściciel portalu nie ponosi odpowiedzialności za tresci prezentowane przez autorów artykułów. Dodając artykuł, zgadzasz się z regulaminem portalu oraz ponosisz odpowiedzialność za wszystkie materiały umieszczone przez Ciebie na stronie altao.pl. Szczegóły dostępne w regulaminie portalu.

© 2019 altao.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone.
0.213

Akceptuję pliki cookies
W ramach naszego portalu stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym momencie zmiany ustawień dotyczących cookies. Jednocześnie informujemy, iż warunkiem koniecznym do prawidłowej pracy portalu Altao.pl jest włączenie obsługi plików cookies.

Rozumiem i akceptuję